Chodaków wyrósł na Chemitexie (Cz. II)

W związku z przypadającą w tym roku 95. rocznicą uruchomienia pierwszej linii produkcyjnej w Chemitexie, w poprzednim numerze „Ziemi Sochaczewskiej” rozpoczęliśmy publikację historii zakładu, który zmienił dawną wieś Chodaków najpierw w nowoczesną osadę fabryczną, a potem w miasto z domem kultury, szkołami, przedszkolem, przychodnią zdrowia, klubem sportowym, przystanią nad Bzurą. Zapraszamy do lektury części drugiej...

W pierwszych latach działalności brakowało w Chodakowie oddziału włókienniczego, więc część etapu produkcyjnego odbywała się w łódzkiej firmie „Union Textile”, która była także odpowiedzialna za zbyt przędzy. Liczne problemy, na które napotykano podczas produkcji, rekompensowała wysoka cena sztucznego jedwabiu, co umożliwiało dalszy rozwój fabryki. W pierwszej kolejności konieczne było np. zbudowanie odstojników na wodę, gdyż jej zasoby pobierane bezpośrednio z Bzury nie spełniały norm produkcyjnych. W 1931 r. oddano do eksploatacji kolejną halę z 1400 punktami przędzącymi z napędem elektrycznym.

Jak mówi Waldemar Bronicz, pracownik fabryki w latach 1981-2008, pasjonat starej fotografii i autor licznych publikacji na temat historii Chemitexu, w latach 30., gdyby kogoś w Paryżu czy innej stolicy europejskiej zapytał o jedwab wiskozowy, wszyscy wskazaliby Chodaków. Nikt nie wspomniałby o Sochaczewie, bo jedwab kojarzył się jednoznacznie z Chodakowem.

Pomimo dynamicznego rozwoju, zakłady nie były w stanie skutecznie konkurować z innymi fabrykami przędzy z powodu braku działu odpowiedzialnego za szpulowanie i klejenie przędzy, zlecając tę fazę produkcji „Włókienniczej Spółce Akcyjno-Handlowo-Przemysłowej” w Łodzi. Chcąc obniżyć koszty, zarząd wpierw wydzierżawił należącą do tej spółki fabrykę, a następnie przejął ją na własność. Po zawarciu umowy (1931 r.) urządzenia z łódzkiej fabryki przewieziono do Chodakowa i uruchomiono dwa nowe działy - szlichtowania (powlekania) oraz farbowania jedwabiu. 

W następnych latach zamontowano dziesięć nowych przędzarek oraz zelektryfikowano cztery z czternastu już istniejących. Zwiększenie mocy produkcyjnej wiązało się z uruchomieniem nowych urządzeń i obsługujących je oddziałów. 

Źródła:
- www.starafotografia.pl 
- Książki Waldemara Bronicza: „Wspomnienia z dawnego Chodakowa”, „Kufer wspomnień”, „Wszystko jest wspomnieniem”
- „Studia wyjściowe i wnioski do problemu. Fabryka Włókien Chemicznych Chemitex w Chodakowie”. Sylwia Grodzka, Mateusz Jędral - praca studentów Politechniki Warszawskiej, 2017/2018
- Studia wyjściowe i wnioski do projektu. Zespół fabryczny byłych Zakładów Włókien Chemicznych „Chemitex”. Kinga Butlewska, Patrycja Janicka - praca studentów Politechniki Warszawskiej, 2017/2018
- Waldemar Bronicz - kronikarz Chodakowa. Audycja radia Sochaczew, 10.09.2023 r. 
- Radosław Jarosiński, Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, tekst do wystawy „Narodziny chodakowskiego przemysłu”