przejdź do Sochaczew.pl
146031 odwiedzin
Pamiętamy o poległych

W 80. rocznicę Bitwy nad Bzurą, aby oddać hołd żołnierzom poległym we wrześniu 1939 roku, wykonywane są modernizacje kwater wojennych na nekropoliach przy ul. Traugutta i w Trojanowie, w al. 600-lecia. Po tym, jak burmistrz zlecił przeprowadzenie badań archiwalnych w Centralnym Archiwum Wojskowym, udało się ustalić ponad pół tysiąca dotychczas nieznanych nazwisk żołnierzy poległych na początku II wojny światowej.

Remont kwater wojennych na cmentarzu przy ul. Traugutta dobiegł końca w lipcu, a modernizacja nekropolii w Trojanowie powinna zakończyć się w pierwszej połowie września, przed miejskimi uroczystościami związanymi z 80. rocznicą Bitwy nad Bzurą. Koszt obu tych przedsięwzięć to blisko trzy miliony złoty, a większość tych środków pochodzi z dotacji Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Poznali nazwiska ponad setki bohaterów
- Ostatnie prace remontowe, na tak dużą skalę, kwater wojennych na cmentarzu parafialnym przy ul. Traugutta, przeprowadzono dokładnie pół wieku temu, w 1969 roku. Na terenie nekropolii znajdują się dwie kwatery wojskowe, łącznie 52 krzyże i trzy słupki żydowskie. Spoczywa tam 400 żołnierzy poległych na ziemi sochaczewskiej – mówi dyrektor Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą, Paweł Rozdżestwieński.

Przeprowadzony w tym roku remont był możliwy dzięki rządowemu programowi skierowanemu do samorządowych instytucji kultury i opiekunów miejsc pamięci narodowej. Muzeum ziemi sochaczewskiej uzyskało w sumie 182 tys. zł dotacji z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dodatkowe 35 tys. zł, jako wkład własny, przekazał na ten cel burmistrz miasta.

W ramach modernizacji kwater wojennych betonowe obramówki grobowe oraz krzyże epitafijne zostały zastąpione granitowymi. Podobnie tabliczki - zniknęły stare blaszane tarczki a pojawiły się stalowe, grawerowane, kwasoodporne, wzorowane na żołnierskich znakach tożsamości, czyli tak zwanych nieśmiertelnikach. Kostką granitową wyłożone zostały alejki i chodniki.

Wymiar estetyczny to jedno. Drugą ważną kwestią była próba przywrócenia tożsamości nieznanym dotąd żołnierzom, spoczywającym w bezimiennych mogiłach. Od lat pracownicy muzeum przeszukiwali różne źródła i spotykali się z potomkami żołnierzy, aby zbudować jak najpełniejszą listę poległych w Bitwie nad Bzurą. Przed remontem na tabliczkach uwiecznionych było jedynie 17 nazwisk. Obecnie znana jest tożsamość blisko 150 żołnierzy!

Uroczysty pogrzeb majora
W ramach przygotowań do sochaczewskich   obchodów 80. rocznicy Bitwy nad Bzurą zdecydowano o ekshumacji szczątków majora Feliksa Kozubowskiego. Odbyło się to wiosną tego roku, pod nadzorem Instytutu Pamięci Narodowej. Grób dowódcy obrony Sochaczewa znajdował się w kwaterze wojskowej przy ul. Traugutta. Do jego mogiły był ograniczony dostęp, który wykluczał m.in. przeprowadzenie ceremoniału wojskowego podczas oficjalnych uroczystości.

- Chcemy upamiętnić majora Feliksa Kozubowskiego i trzy i pół doby obrony miasta. W piątek 6 września odbędzie się symboliczny pogrzeb majora. Msza żałobna zostanie odprawiona w kościele pw. św. Wawrzyńca, następnie kondukt przejdzie ulicami miasta. Szczątki Feliksa Kozubowskiego zostaną przewiezione na specjalnym samochodzie wojskowym i spoczną w pobliżu kwatery żołnierskiej na cmentarzu przy Traugutta. Zdecydowaliśmy się na taką formę uroczystości, bowiem major nigdy nie miał uroczystego, zgodnego z ceremoniałem wojskowym, pochówku. Uznaliśmy, że warto, aby współczesne wojsko, które nosi jego imię, czyli 38. Sochaczewski Dywizjon Zabezpieczenia Obrony Powietrznej, miało możliwość odprowadzenia swojego wielkiego poprzednika na wieczny spoczynek – komentuje Paweł Rozdżestwieński.

Intensywne prace w Trojanowie
Zarządcą cmentarza w Trojanowie jest wojewoda mazowiecki. Przez kilkadziesiąt lat obiekt przechodził jedynie kosmetyczne naprawy oraz zabiegi pielęgnacyjne. Teraz pojawiła się szansa na pełną modernizację nekropolii. Za pośrednictwem urzędu wojewódzkiego nasze miasto uzyskało 2,6 mln zł rządowego dofinansowania na remont kwater wojskowych przy al. 600-lecia (umowę podpisano 18 czerwca tego roku).

Prace prowadzone są bardzo intensywnie. Wykonuje je firma kamieniarska „Road Memory” z Grabowca koło Zamościa, która za 669 tys. zł postawi m.in. 287 nowych krzyży z litego granitu i 15 słupków żydowskich oraz zamontuje na niech tyle samo tabliczek epitafijnych. Roboty zakończą się w pierwszej połowie września. Tymczasem skończono budowę muru od zachodniej strony nekropolii, położono krawężniki oddzielające mogiły, wylano „fundamenty” pod krzyże, są już częściowo położone granitowe chodniki.

Przypomnijmy, że nekropolia przy al. 600-lecia to największy cmentarz wojenny żołnierzy Wojska Polskiego z 1939 roku na terenie Polski. Spoczywa na nim 3693 żołnierzy WP, ofiary cywilne oraz żołnierze Armii Krajowej polegli pod wsią Bronisławy. Po wojnie przewożono tu również ekshumowanych poległych w Bitwie nad Bzurą spoczywających na innych nekropoliach (Janówek, Łazy, Tułowice, Śladów, Gawłów).

Do tej pory znanych i upamiętnionych na tabliczkach epitafijnych było jedynie 160 żołnierzy. W czerwcu na przeprowadzenie przez Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą nadzoru archeologicznego (w czasie remontu cmentarza) oraz wykonanie badań archiwalnych w Centralnym Archiwum Wojskowym, by ustalić jak największą liczbę nazwisk, burmistrz przeznaczył 30 tys. zł. Ostatecznie udało się zidentyfikować w sumie 534 osoby, których nazwiska zostaną umieszczone na krzyżach - podsumowuje dyrektor muzeum.

A A A
30.08.2019
godz.17:46
 

Zapisz się na newsletter

najnowsze zdjęcia
kontakt
imię i nazwisko
adres e-mail
wiadomość