przejdź do Sochaczew.pl
112381 odwiedzin
Burmistrzowie międzywojnia (cz.2)

Pierwszym burmistrzem Sochaczewa po odzyskaniu niepodległości był Jan Fabierkiewicz (1919-21). Pisaliśmy o tym w listopadzie ubiegłego roku. Dzisiaj Bogusław Kwiatkowski przedstawia sylwetki dwóch kolejnych włodarzy miasta.

Bolesław Nowak (1921-1924)
Tego samego dnia i na tym samym posiedzeniu Rady Miejskiej, kiedy funkcji burmistrza został pozbawiony Jan Fabierkiewicz, dwudziestoma głosami, przy jednym wstrzymującym się od głosowania, wybrano burmistrzem Bolesława Nowaka. Urodził się on w 1883 roku w rodzinie katolickiej. Z wykonywanego zawodu był urzędnikiem. „Ukończył 7 klasową szkołę komercyjną w Warszawie i Państwowe Kursy dla Urzędników Państwowych. Miał za sobą w służbie państwowej od 1907 roku 15 miesięczną praktykę za okupantów w Mławie i Płońsku”. Pełnił również funkcję burmistrza Płońska. Następnie rok przepracował jako referent administracyjno-karny w Starostwie Sochaczewskim z 7 kategorią płacy, później od 1 marca 1920 roku do 1 sierpnia 1921 roku jako referent aprowizacji także w Starostwie Sochaczewskim. W chwili wyboru na stanowisko burmistrza Sochaczewa nie należał do żadnej partii politycznej.

Wraz z jego wyborem sytuacja we władzach miasta uspokoiła się na blisko trzy lata. Jego rządy przypadły na trudny okres odbudowy miasta ze zniszczeń wojennych. W tym celu 24 września 1921 roku zwrócił się do Ministerstwa Robót Publicznych w Warszawie o udzielenie pożyczki w wysokości 2 milionów marek. Pieniądze te miały pomóc w budowie „domu-baraku”, w którym władze chciały ulokować od 20 do 30 rodzin „najbardziej dotkniętych głodem mieszkaniowym”. 

Za jego rządów przeprowadzono w całym kraju (30 września 1921 r.) Pierwszy Powszechny Spis Ludności. Sochaczew zamieszkiwało wówczas 5070 osób, gdy w 1911 roku było ich 6864. Ówczesna liczba ludności Sochaczewa była nawet niższa niż pół wieku wcześniej. W 1872 roku w mieście mieszkały bowiem 5184 osoby.

Burmistrz   prowadził również aktywną działalność zewnętrzną. W depeszy do marszałka Sejmu Wojciecha Trąmpczyńskiego z 11 maja 1922 roku protestował przeciwko projektowanej ustawie o ordynacji wyborczej do Sejmu. W dniach 25-28 maja 1922 roku uczestniczył jako przedstawiciel Sochaczewa na dorocznym Ogólnym Zebraniu Związku Miast Polskich we Lwowie.

Na dworcu kolejowym w Sochaczewie witał 30 września 1922 roku biskupa Stanisława Galla. Ten ostatni przybył na uroczystość konsekracji świątyni Matki Bożej Różańcowej, zburzonej „przez pociski najeźdźców w czasie wojny światowej, a odbudowanej dzisiaj przez obecnego proboszcza i dziekana, niezwykłej woli i siły ducha ks. Franciszka Garncarka”. Sama konsekracja miała miejsce 1 października.

Po trzech latach spokojnych rządów sytuacja w Radzie Miejskiej znów się skomplikowała.

Posiedzenie Rady Miejskiej wyznaczone na dzień 29 marca 1924 roku nie odbyło się z powodu braku quorum. Kilka dni później, 5 kwietnia 1924 roku, swoje mandaty złożyło trzech radnych z frakcji „Prawicy”. Odwołali jednocześnie z Magistratu swego ławnika Michała Sztychlera.

Wobec zaistniałej sytuacji burmistrz Bolesław Nowak został pozbawiony przez zwierzchników swej funkcji 13 maja 1924 roku. Zdekompletowanie Rady Miejskiej nie było jednak główną przyczyną jego odwołania. Według władzy zwierzchniej „dopuścił się zaniedbania w wykonywaniu uchwał Rady Miejskiej; nie zorganizował kontroli ani też nie powoływał komisji rewizyjnej do zbadania stanu gospodarki miejskiej oraz nie roztoczył kontroli nad przychodem i rozchodowaniem materiałów budowlanych, przeznaczonych na budowę baraku miejskiego dla niezamożnych i bezdomnych mieszkańców, co spowodowało straty materialne na szkodę miasta (...)”. To tylko niektóre z zarzutów stawianych burmistrzowi.

Poza tym wicewojewoda wezwał Radę Miejską do dokonania wyborów uzupełniających na opróżnione stanowiska członków Magistratu, a po ukonstytuowaniu się nowego Magistratu zarządzenia wyborów uzupełniających do Rady Miejskiej. Zwrócił się również do prokuratora przy Sądzie Okręgowym w Warszawie o pociągniecie do odpowiedzialności karnej z art. 636 punkt 1 oraz art. 639 Kodeksu Karnego byłego już burmistrza Bolesława Nowaka.

Michał Sztychler (1924-1925)
Wobec pozbawienia Bolesława Nowaka funkcji burmistrza „tymczasowe   kierownictwo Magistratu i pełnienie obowiązków burmistrza”, zgodnie z decyzją wojewody warszawskiego, objął ławnik Michał Sztychler. Wybory uzupełniające do Rady Miejskiej odbyły się 31 sierpnia 1924 roku i 21 października 1924 roku. Z kolei na 6 października 1924 roku zostały zarządzone wybory uzupełniające na członków Magistratu, w tym burmistrza. Ponieważ te ostatnie nie odbyły się w wyznaczonym terminie, Wydział Powiatowy polecił ponownie dokonać ostatecznego wyboru 11 października 1924 roku. Wówczas na posiedzeniu Rady Miejskiej dokonano wyboru burmistrza.

Kandydatów na to ostatnie stanowisko było kilku - Tadeusz Straszyński, Antoni Piątkowski, Zbigniew Gibiński, Michał Sztychler, Jan Jabłoński. Wybór burmistrza został rozstrzygnięty w pierwszej turze. Michał Sztychler otrzymał 20 głosów, Jan Jabłoński 2 głosy, a Antoni Piątkowski 1 głos. Wobec powyższego na burmistrza wybrany został Michał Sztychler. W chwili wyboru na stanowisko miał 60 lat, posiadał wykształcenie „początkowe”, nie należał do żadnej partii i był wyznania rzymskokatolickiego.

Na tym samym posiedzeniu Rady Miejskiej dokonano wyboru wiceburmistrza. Piotr Paweł Czerwiński otrzymał 18 głosów, Ajzyk Waldenberg 5 głosów, wobec czego na wiceburmistrza wybrany został Piotr Paweł Czerwiński. Ten ostatni posiadał wykształcenie „nieukończone średnie” i należał do PPS-u.

Nowe wybory do Rady Miejskiej w ustawowym już terminie odbyły się 8 listopada 1925 roku. Burzliwy przebieg miały wybory 28 listopada 1925 roku, podczas których na posiedzeniu Rady Miejskiej - w obecności starosty sochaczewskiego Józefa Ołpińskiego - miano wybrać ponownie burmistrza, wiceburmistrza i ławników. Wybór tego pierwszego nie doszedł do skutku, gdyż radni żydowscy, w osobie swojego przedstawiciela radnego Kazimierza Drabera, złożyli wniosek o rozpisanie konkursu na burmistrza. Za wnioskiem zagłosowało 12 radnych, przeciw było również 12. Wniosek, zgodnie z regulaminem obrad Rady Miejskiej, został odłożony do następnego posiedzenia. Dokonano natomiast wyboru wiceburmistrza. 

Na to ostatnie stanowisko zgłoszono trzy kandydatury: Jana Fabierkiewicza (były burmistrz), Mosze Szwarca i Piotra Czerwińskiego. Po krótkiej przerwie w posiedzeniu radny Władysław Szepietowski złożył oświadczenie w imieniu swoim i radnych: Władysława Boczkowskiego, Jana Łopińskiego i Romana Rotchimla, iż udziału w głosowaniu na zastępcę burmistrza nie wezmą i tym samym wycofali swoją kandydaturę na burmistrza w osobie Jana Fabierkiewicza.

Przystąpiono zatem do głosowania na dwie kandydatury - Piotra Czerwińskiego i Mosze Szwarca. Po obliczeniu głosów okazało się, iż Piotr Czerwiński otrzymał 8 głosów, natomiast Mosze Szwarc - 12. Ten ostatni został wybrany zastępcą burmistrza. Był to jedyny przypadek w okresie międzywojennym, kiedy przedstawiciel mniejszości żydowskiej objął tak wysokie stanowisko we władzach miejskich Sochaczewa. Jego rządy były jednak bardzo krótkie, trwały tylko kilkanaście dni, od 28 listopada 1925 roku do 9 grudnia 1925 roku, kiedy to zrezygnował z pełnionej funkcji.

Bogusław Kwiatkowski

Bibliografia: B. Kwiatkowski, Dzieje Sochaczewa, t. 5, Dwudziestolecie Międzywojenne (1918-1939), Sochaczew 2014; B. Kwiatkowski, Sochaczewski Słownik Biograficzny, t. I. Dwudziestolecie międzywojenne 1918-1939 (w przygotowaniu do druku).

A A A
04.03.2019
godz.13:34
 

Zapisz się na newsletter

najnowsze zdjęcia
kontakt
imię i nazwisko
adres e-mail
wiadomość